UKRAYNA İLE TÜRKİYE ARASINDAKİ KÖPRÜ
KIRIM ÖZERK CUMHURİYETİ

Üniter bir devlet olan Ukrayna’daki tek Özerk Cumhuriyet olan Kırım’ın nüfusu yaklaşık 2,5 milyon. Türkiye ile tarihi ve kültürel bağları olan Kırım, iki ülke arasında bir dostluk köprüsü konumunda.

 

Kırım, denizi, güneşi, plajları, tarihi yerleri ve canlılığı ile Türkiye’nin Ege ve Akdeniz kıyılarını andırıyor. Zaten Yalta ve Antalya kardeş şehir olmaya karar vermişler. Kırım’ın nüfusunun yaklaşı k yüzde 15’i etnik olarak Türk. Onlara kısaca “Kırım Tatarı” dense de, çeşitli Türk boylarından geldikleri biliniyor. İçlerinde, Yahudiliği benimsemiş bir Türk grubu olan Karaim’ler, Kazan Tatarları, Azeriler, Kıpçaklar, vs. de var. Çoğu, Altın Ordu Devleti zamanında Kırım’ı tamamen Türkleştiren kavimlerin torunları. Bir çoğunun Türkiye’de yaşayan akrabaları var.

 

14.yy’ın ilk yarısında, bir Altın Ordu prensi olan Hacı Giray tarafından Kırım Hanlığı kuruluyor. Başşehri Bahçesaray olan Kırım Hanlığı bir göçebe devleti olmaktan çıkarak, yerleşik ve parlak bir Türk-İslam medeniyetine dönüşüyor. 350 yıl süren hanlığın Osmanlı lar ile sıkı bağları var. 1783’e kadar. Ardından Rus işgali geliyor. Bahçesaray yakıp yıkılıyor, sanat ve kültür eserleri, eşi olmayan el yazmaları yok ediliyor ve şehir bir daha eski görkemli haline dönemiyor.

 

1854-1856 arasında yaşanan Kırım Savaşı sonrasında, Rusların Kırım’da uyguladıkları baskı politikaları, Kırım Türklerini Osmanlı İmparatorluğu sınırları içerisindeki başka bölgelere göçe zorluyor. İnsanlar, dalgalar halinde Türkiye, Romanya, Bulgaristan’a yerleşiyorlar. 1783’te Kırım’daki Türk nüfus yüzde 98 iken 1897’de yüzde 35’e düşüyor. Göç sırasında yollarda büyük kayıplar veriliyor. 1927 yılından sonra, Ruslar yine Kı- rım’daki Türkleri kıyıma başlıyor. Binlerce Müslüman Sibirya’ya ve Urallar’a sürülüyor. 1931-1933’te yaşanan, yüzbinlerin hayatına son veren bir de açlık dönemi var.

 

1941 yılında Alman orduları Kırım’ı işgal ediyor ve 1944’te ise Rus karşı saldırısı başlıyor. Kırım Türkleri yine sürülüyor. Boşalan yerlere Ruslar ve Ukraynalılar iskan ediliyor. Kıyımlarla dolu bu süreçlete göçe zorlanan Tatar sayısının bir milyonu geçtiği söyleniyor. Ayrıca, Kırım Tatarlarından kalan her türlü iz hızla yok ediliyor. Bütün mallar yağmalanıyor, bir iki istisna dışında Türk-İslam geçmişine dair bütün tarihi binalar ve eserler yerle bir ediliyor.

 

Kırım, 1954 yılında, bir eyalet olarak Ukrayna’ya bağlanmış. 1967 yılında da, Kırım Tatarlarına itibarları iade edilmiş. 1988’de, daha önce sürülmüş olanların geri dönmelerine izin verilmesi üzerine, Özbekistan'dan Kırım'a göç başlamış ve Tatar nüfusu 20 binden 150 bine çıkmış (1991). Aynı yıl Kırım Özerk Cumhuriyeti yeniden kurulmuş.

 

Bugün Kırım’ın başkenti, eski adı “Akmesçit” olan “Simferopol”. Kırım’ın eski başkenti “Bahçesaray” ise bir çok Türk için kültür ve tarih merkezi. Yalta ve Sivastopol, Kırım’ın diğer önemli tarihi kentleri.

SAYFA GÖRÜNÜMÜ >>

Anasayfa