ESKi FiLiBE’NiN ŞİMDiKi ADI PLOVDiV

Evmolpiya, Filipopolis, Pulpudeva, Trimontium, Puldin, Filibe, Plovdiv.. Topraklarından geçen her toplulukla birlikte adı değişen bu kent Avrupa’nın en eski şehirlerinden biri.

 

Türkiye’de Filibe adıyla bilinen Plovdiv, Yukarı Trakya ovası nda, Nebet Tepe, Taksim Tepe, Cambaz Tepe diye anilan üç tepe üzerinde kurulu. Kentin ortasından Meriç Nehri geçiyor ve nehrin iki yakası 6 köprüyle birbirine bağlanıyor. Plovdiv 400.000’e yaklaşan nüfusuyla Bulgaristan’ın ikinci büyük kenti. Arkeolojik bulgulara göre yaklaşık 6000 yıllık bir tarihi olduğu belirlenen Plovdiv’in, Roma’dan, Atina’dan ve istanbul’dan daha eski bir kent olduğu söyleniyor. Bulgaristan’ın önemli bir tarım bölgesinin merkezi olan bu kent, aynı zamanda önemli bir kültür merkezi olma özelliği taşıyor. Bu çerçevede, 1956 yılında “mimari koruma alanı” ilan edilmiş, 1979’da UNESCO Mimarlık altın madalyası almı ş, 1999 yılında da Avrupa Kültür Başkenti seçilmiş. Kentin eski mahallelerinde arnavut kaldırımlı küçük ve dar sokaklar, renkli bina cepheleri, ahşap ya da demir korkuluklu pencereler, ağır kapılar, her çeşit meyve ağaçları, asmalar, ve gül fidanlarıyla dolu yemyeşil bahçeler, gerçekten de insanın ruhunu arındırıyor gibi.

Tarihi evler

Müze-şehir de diyebileceğimiz Plovdiv’in eski kısmında tarihi anıt olarak sınışandırılan çok sayı da ev var. Bu geleneksel evlerin mimari tarzı “Plovdiv Barok tarzı” olarak adlandırılıyor: simetrik bir yapı; merkezde salon, etrafında yine merkeze göre simetrik şekilde yerleşmiş odalar. Orta halli ailelerde salon dikdörtgen oluyor, zenginlerde ise oval. Boyalı niş’lere, en güzel oymacılık örneklerinin sergilendiği ahşap tavanlara ve güneşin her daim içerde olmasını sağlayan bir pencere donanımına sahip bu evler Avrupa tarzı mobilyalarla döşenmiş.

Restore edilmiş 150’den fazla evden oluşan bu alanda, bugün binaları n her biri müze, galeri, atölye, otel, lokanta ve gece kulübü gibi işlevler üstlenmiş. Örneğin Argir Kuyumcuoğlu Evi (1847) bugün Etnografya Müzesi olmuş. Dimitar Georgiadi Evi (1848) ise Ulusal Uyanış ve Özgürlük Mücadelesi Müzesine dönüşmüş. Tchomakov Evi (1860) ya da Zlatyu Boyacıyev Evi artık bir sanat galerisi ve Bulgaristan’ın en ünlü ressamlarından Boyacıyev’in en geniş resim koleksiyonunu barı ndırıyor. Bir dönem Fransız şair Alphonse de Lamartine’nin kaldığı ev de bugün Bulgar Yazarlar Birliği’nin merkezi.

İçlerinde en simgesel ve tipik olan Balabanov Evi de sanat galerisi ve konser binası bugün. Ev aslında 19.yy başında zengin bir tüccar tarafından inşa edilmiş ama orada oturan son kişinin, yine bir tüccar olan Luca Balabanov’un adını taşı yor. 1930’lu yıllarda yıkılan ev, 45 yıl sonra aynı yere yeniden inşa edilmiş. Bu yapı, görkemli ve estetik cephesi ile Bulgar barok döneminin en güzel yansıtıcısı. Göz kamaştıran ikonları ile kiliseler, yüzyıllık ağaçlarıyla Kral Simeon Parkı, çok değerli altın objeleriyle arkeoloji müzesi, açık hava cafe’leri, Sanatçılar sokağı, antikacı lar. Burası sanki bir elişçiliği krallığı; resimli-tahta oyma kutulardan, dantellere, çarpıcı renklerdeki dokumalara kadar, yok yok. Bölgeden eli boş çıkmak imkansı z. Geçmişten bugüne yolculuk gibi, hatta zamanı unutmak gibi. Beş duyuya hitap eden bu güzellik sadece eski şehir çekirdeğinde de- ğil her girilen sokakta yeni bir keşif kaynağı oluyor.

Antik dönemden bugüne kalan eserler de merkezde yer alıyor. Roma Anfitiyatrosu kalenin güney girişi yakınlarında. Büyüklü- ğü ve mimarisinin görkemi ile öne çıkıyor. 5-7 bin kişi kapasiteliymiş; sahne heykellerle süslüymüş; Tiyatro bölümler halindeymiş ve her bölümün sıralarına şehrin mahallelerinin adı yazılıymış. Her mahalleli kendi yerini, nereye oturacağı nı bilirmiş. Sahnesi bugün de konser ve gösteriler için kullanı lıyor. Roma Stadyumu ise, at nalı biçiminde, 30 bin kişi kapasiteli. Burada, 4 yılda bir Olimpiyat oyunları tarzında spor karşılaşmaları yapılırmış.

Kiliseler, camiler...

Dünyaca ünlü Batchkovo Manastı rı, Plovdiv-Smolyan yolunda. Bizans döneminden kalma bir Gürcü manastırı. Başlangıçta sadece Gürcistan’dan gelen keşişlerin yaşadığı manastır zamanla Bulgarlaşmış. Kral Ivan Alexandre döneminde genişlemiş ve çok sayıda yeni fresk eklenmiş. Osmanlı zamanında da hristiyan topluluktan destek almayı ve hristiyanlığ a hizmet etmeyi sürdürmüş. Manastırın iç avlusundaki baş kilise, 1604’de yapımı biten Azize Meryem Kilisesi. Eski Bakuryan kilisesinin temelleri üzerine yapılmı ş. Burada tahta üzerine oyulmuş ilk sunaklardan biri var. Tekrarlanan asma yaprağı motişi ikonlar, ahşap üzerine işlenmiş. Dekorasyonda altın işleme, telkari ve mine de kullanılmış. Bütün bunlar manastırın kendi döneminde önemli bir kuyumculuk merkezi olduğunu gösteriyor. Ayrıca, eski Bizans, Bulgar ve Gürcü kitapları ve el yazmaları ile zengin bir kütüphanesi de var.

Plovdiv, kendisini Filibe olarak adlandıran Türkler için çok tanıdık bir şehir. Osmanlı zamanında inşa edilen çok sayıdaki cami, han, hamam, medrese, kervansaray gibi yapılardan bazıları bugünlere de gelebilmiş. Örneğin Cumaya Camii olarak bilinen Ulu Cami. Osmanlının Bulgaristan'daki en önemli eserlerinden biri olan bu cami çok yeni bir restorasyon çalışması sonunda bugün ibadete açık bulunuyor. Bir de, Beylerbeyi fiehabeddin Paşa’nın yaptırdığı cami, medrese, han, hamam ve mutfaktan oluşan külliyeden geriye kalan imaret Camii var. Ayrıca, Doğu Avrupa’nın en eski saat kulelerinden biri de burada ve “Sahat Tepe” adıyla bilinen yerdeki bu saat hala çalışıyor.

Bu düzenli şehirde altı üniversite var. Paisiy Hilendarski (Plovdiv Üniversitesi), Güney Bulgaristan'ı n en büyük, ülkenin de ikinci büyük üniversitesi. 40 kadar alanda eğitim veriyor, Türk Dili ve Edebiyatı bölümü de var.

Şehrin ekonomisi turizm, gıda ve sanayi (elektrik-elektronik, kereste, metalurji, selülöz ve kağıt, kimya ürünleri) üzerine kurulu. Uluslararası Fuar Merkezi Balkanlar'ı n en büyüğü. Ekonomik ivmeye serbest bölgenin katkısı da önemli. Yerli ve yabancı firmalara hizmet sunan Plovdiv Serbest Bölgesi, ana ulaşım noktaları üzerinde yer alıyor.

 

SAYFA GÖRÜNÜMÜ >>

Anasayfa