New Page 1
Anasayfa  İletişim   Diplomat Magazine

New Page 1

New Page 1

 

YARATICI İNSANLARIN ÜLKESİ HIRVATİSTAN

 
Hırvatistan, hem bir Orta Avrupa ülkesi, hem de bir Akdeniz ülkesi sayılıyor. Ülkenin bir bölümü Orta Avrupa’nın güneyinde doğu-batı ekseninde yer alırken, bir diğer bölümü Adriyatik boyunca kuzeyden güneye uzanıyor.
 
Hırvatistan’ın kuzeyinde Slovenya ve Macaristan, doğusunda Sırbistan, güney-doğusunda ise Bosna-Hersek ve Karadağ var. Başkenti Zagreb olan ülkede yaklaşık 4,8 milyon nüfus yaşıyor.
 
Coğrafi çeşitlilik
 
Hırvatistan, coğrafya açısından çok çeşitli özelliklere bir arada sahip olmanın avantajına sahip. Dağlar, ovalar, göller, nehirler, ormanlar, uzun bir kıyı şeridi ve tam 1185 ada. Ayrıca, hem karasal iklim, hem Akdeniz iklimi ve hem de Palagruza takımadalarında olduğu gibi Tropikal iklime yakın bir ortam. Bunların hepsi Hırvatistan’da.
 
Hırvatistan’ın 1185 adasının 66’sında yerleşim yerleri bulunuyor. Bu adaların en büyükleri olan Cres ve Krk adaları, aynı zamanda birer turizm merkezi. Şekil olarak birbirinden çok farklı olan bu adaların yüzölçümleri neredeyse aynı olduğu için, hangisinin en büyük ada olduğuna karar verilememiş.
 
Ülkenin en yüksek tepesi, Rijeka ile Karlovac arasındaki Dinara dağları. Burası denizden 1831m yükseklikte. Zaten, Dalmaçya kıyılarına paralel olarak kuzeyden güneye inen ve bir kısmı Hırvatistan’da, bir kısmı da komşu Bosna-Hersek’te yer alan yükseltilere “Dinar Alpleri” deniyor. Öte yandan, ünlü Tuna nehri Hırvatistan’ın kuzeyinden geçiyor. Özellikle, doğudaki Vukovar kenti Tuna ile hayat buluyor.
 
Tarih öncesinden bugüne
 
Bu topraklarda tarih öncesinde bile yaşayanlar varmış. Kuzey Hırvatistan’da bulunan Neanderthal fosilleri bunu kanıtlıyor. Ama bugünkü Hırvatların ataları bölgeye 7.yüzyılda gelmişler. O yıllarda ülkede Dükalıklar kurulmuş. Aynı dönemde, hem Bizans İmparatoru, hem de Papa, gönderdikleri misyonerlerle Hristiyanlığın benimsenmesini sağlamışlar. 9. yüzyılda, Papa, Dük Branimir’i “Hırvatların Dükü” olarak resmen tanımış. 925 yılında ise, Kıyı Hırvatistanı’nın Dükü olan Tomislav, Dalmaçya ve Panonya (Kuzey Hırvatistan) Hırvatlarını bir araya getirerek Hırvat Krallığı’nı kurmuş. Ancak, bu hanedanın son kralı olan Zvonimir 1089 yılında, bir veliaht bırakmadan ölünce, son Hırvat Kraliçesi Jelena Lijepa’nın kardeşi Macar Kralı I. Ladislaus, aynı zamanda Hırvatistan Kralı ilân edilmiş.
 
Hırvatistan ile Macaristan’ın bu şekilde başlayan beraberliği yaklaşık bin yıl sürüyor. Hırvatistan, her ne kadar bazı özerklik haklarından yararlansa da, bu dönemde Macar Krallarının üstünlüğü hep önde gelmiş, ve bu durum, zaman zaman Hırvatların direniş mücadelelerine de yol açmış. Macarların Hırvatlar üzerindeki hakimiyeti, 1526 yılında, Osmanlıların Mohaç’da Macarları yenmeleriyle sona eriyor. Macarlardan kurtulan Hırvatlar, bu kez Avusturya’nın ünlü Habsburg hanedanından yardım istiyorlar ve şeklen Macaristan’a bağlı olsa da, ülke 1918 yılına kadar Habsburg hanedanı tarafından yönetiliyor. Bu uzun dönem, aynı zamanda zor ve sancılı bir dönem. Osmanlıların Avrupa’da Viyana’ya kadar genişlemesi Hırvatlar üzerinde de tehdit oluşturuyor. Nitekim, doğuda Slavonya, Osmanlıların eline geçiyor. Adriyatik kıyıları ise, Venedik tehdidi ve baskısı altında zor bir dönem geçiriyor. İki yüzyıl boyunca, bölgede büyük bir nüfus değişimi yaşanıyor. Göçler Hırvatistan’ı, Sırbistan’ı ve Bosna’yı etkiliyor.
 
20. yüzyıl
 
I. Dünya Savaşının ardından, 1918’de, Hırvatistan’ın “Sabor” adıyla bilinen Parlamentosu bağımsızlık ilân ediyor ve 1 Aralık 1918’de “Sırp, Hırvat ve Sloven Krallığı” kuruluyor.
 
Sırplarla birleşme düşüncesi, başta Josip Juraj Strossmayer olmak üzere, Hırvatlardan kaynaklansa da, “Sırp, Hırvat ve Sloven Krallığı” kısa sürede “Yugoslav Krallığı” haline dönüşerek, Sırp öncelikli bir devlet oluyor. Özellikle 1929 yılından II. Dünya Savaşına kadar olan dönemde, Yugoslav Kralı Alexander’in resmen diktatörlük rejimi kurduğu biliniyor.
 
II. Dünya Savaşında Alman işgalini yaşayan Yugoslavya’da, savaş sonrasında Federal Sosyalist Yugoslavya Cumhuriyeti kuruluyor. Hırvatistan’ın da Federal üye olduğu Cumhuriyetin Başkanı ise, ünlü Josip Broz Tito. Yugoslavya’nın, Zagreb yakınlarında doğmuş, Hırvat kökenli Başkanı Tito, savaş sonrasında Moskova çizgisine girmeyi red etmesi ve Nasır ve Nehru ile birlikte “Bağlantısızlar” hareketine öncülük etmesiyle tarihe geçmiş bir lider. Tito’nun 1980 yılında ölmesinden sonra, Yugoslavya’da çeşitli milliyetcilik akımları baş gösteriyor. 10 yıl kadar süren ve Sırplarla Slovenleri, Hırvatları ve Kosova’lı Arnavutları karşı karşıya getiren istikrarsız bir dönemin sonrasında, 1991 yılında, Hırvatistan bağımsızlığını ilân ediyor. Hırvatistan’ı resmen tanıyan ilk ülke ise, İzlanda.
 
 
Ancak, bağımsızlık ilânının ardından, toprak paylaşımı ve etnik grupların hakları konusunda anlaşmazlıklar çıkmış, Sırpların hakimiyetindeki Yugoslavya ordusu Hırvatistan’a saldırmış ve çıkan savaş yaklaşık 5 yıl sürmüştür. 1991-1995 yılları arasında yaşanan bu savaş, Hırvatistan’da yüzlerce kilisenin, kütüphane ve müzenin, evlerin, okulların yıkılmasına veya ağır hasar görmesine yol açmış ve çok sayıda insan ölmüştür. Savaş, 1995 yazında Hırvatların “Oluja” (Kasırga) adı verdikleri bir askeri operasyon sonucunda sona ermişti.
 
 
Bugünkü Hırvatistan
 
Artık barış içinde bir ülke olan Hırvatistan’ın Anayasa’sı 1990 tarihli. Ülke, 2000 yılına kadar Yarı Başkanlık sistemiyle yönetilmiş. Ama 2000 yılından bu yana Parlamenter Sistem ile yönetiliyor. Devletin başında Cumhurbaşkanı var. 5 yıl için doğrudan seçiliyor ve en fazla 2 dönem görev yapabiliyor. Hırvatistan’ın şu andaki Cumhurbaşkanı Stjepan Mesic. 2000 yılından bu yana görevde olan Mesic, daha önce Başbakanlık ve Meclis Başkanlığı görevlerinde de bulunmuş. Aynı zamanda, eski Yugoslavya’nın da son Cumhurbaşkanı. 1991 yılında, “Bağlantısızlar” grubunun Genel Sekreterliğini de yapmış. Olağanüstü deneyimlere sahip bir devlet ve siyaset adamı.
 
Hırvatistan Parlamentosu’nun geleneksel adı “Sabor”. Eski tarihlerden beri böyle adlandırılmış. Sabor tek meclisli bir parlamento. Şu anda 153 üyesi var. Halk tarafından 4 yıl için seçiliyorlar. Sabor’un şimdiki Başkanı Luka Bebic, Hırvat Demokratik Birlik Partisi mensubu.
 
Başbakan ise, Cumhurbaşkanı tarafından atanıyor ve Meclis tarafından onaylanıyor. Hırvat Hükumeti’nin adı: Vlada. Hükumet, 5 Başbakan yardımcısı ve 14 Bakandan oluşuyor. Ayrıca bir de Genel Sekreter var. Jadranka Kosor geçtiğimiz Temmuz ayında, Hırvatistan’ın ilk kadın Başbakanı oldu. Eski bir gazeteci olan Bayan Kosor, 1995 yılından beri politikanın içinde. Hırvatistan Demokratik Birlik Partisi (HDZ) üyesi. Kurduğu 4 partili koalisyon hükumetinde kendi partisinden 12, diğer 3 partiden ise 4 bakan var. Kabinede ayrıca 3 de bağımsız bakan yer alıyor.
 
…ve halk
 
Hırvatistan nüfusunun yüzde 90 gibi büyük bir çoğunluğunu Hırvatlar oluşturuyor. İkinci sıradaki etnik grup ise Sırplar. Sırpların oranı yaklaşık yüzde 4,5. Ülkede ayrıca küçük topluluklar halinde, Boşnaklar, Slovenler, İtalyanlar, Macarlar Çekler ve Romanlar da yaşıyor. Son dönemlerde yaşanan savaşlar ve göçler sonucunda, nüfus artışı pek yok.
 
Hırvatistan’da ortalama ömür 75 yıl. Okuma-yazma oranı ise, yüzde 98’i geçiyor. Ülkenin yüzde 88’i Katolik Hristiyan, yüzde 4,5 ise Ortodoks. Müslümanların oranı yüzde 1.5’a yaklaşıyor.
 
Serbest piyasa ekonomisinin yürürlükte olduğu ülkede, 2008 yılı itibarıyla, fert başına milli gelir 18 500 dolar.

SAYFA GÖRÜNÜMÜ >>
Geri

Anasayfa

New Page 1